Beste vrienden!

Mijn eerste stappen in de volwassen wereld zette ik toen ik 16 was. Met de jaren begreep ik één ding: als ik het leven niet creatief zou benaderen, zou het grauw en kleurloos zijn.

De eerste stap naar een creatief leven was mijn beroepskeuze. Ik besloot modeontwerpster te worden. In 47 jaar werk heb ik allerlei onvoorziene beslissingen moeten nemen en onvoorspelbare stappen moeten zetten, en zo kwam ik tot het besef: een mens kan werkelijk alles leren, als hij het wil en het nodig heeft.

Het belangrijkste is dit te begrijpen: de Heer, de Maker, de Schepper geeft ieder van ons talloze uiteenlopende gaven, en iedereen kan die benutten. Zinnen als ‘ik kan het niet, ik ben er niet voor gemaakt, ik heb er geen aanleg voor, geen talent, het lukt toch niet, ik heb de leeftijd niet meer’ moeten we voorgoed uit onze gedachten en ons vocabulaire schrappen.

In de loop van mijn carrière heb ik me met van alles beziggehouden, maar steeds binnen mijn vak: nieuwe kleding ontwerpen, deelnemen aan professionele modeshows in binnen- en buitenland, accessoires voor kleding en schoenen ontwerpen, met letters werken. Ik heb beursstanden ingericht, was decorontwerpster in het theater, ontwerpster van gebreide kleding, docente, hoofd van een productieafdeling en zelfs operator van allerlei machines en apparaten om mijn ideeën te verwezenlijken, enzovoort. En telkens wanneer een werkgever bij een sollicitatie vroeg of ik dit werk beheerste, antwoordde ik vol overtuiging: ja, dat kan ik — ook al had ik het nog nooit gedaan.

Bij elke nieuwe fase van mijn loopbaan begon ik vrijwel vanaf nul en bereikte uiteindelijk behoorlijke resultaten op heel verschillende terreinen. Zo leerde ik het allerbelangrijkste: een mens kan alles leren, zolang hij een doel heeft en de wil. Soms is het doel niet meteen duidelijk en toont het zich pas tijdens het werk.

Een mens kan alles leren, zolang hij een doel heeft en de wil.

Er waren natuurlijk genoeg mislukkingen onderweg, maar juist die zetten mij aan tot een onvermoeibare zoektocht naar succes.

Toen ik vanuit Lviv (West-Oekraïne) naar Nederland verhuisde om te werken, besloot ik — met al veel beroepservaring op zak — in Amsterdam aan de slag te gaan bij een marionettentheater. Ik begon kostuums te ontwerpen en te maken voor opera's die zich afspelen in de 15e en 16e eeuw: Mozarts ‘De Toverfluit’, ‘Doctor Faustus’ en andere. Ik liet mijn fantasie de vrije loop en maakte rekwisieten van materialen waarmee ik nooit eerder had gewerkt. Ook maakte ik maquettes voor nieuwe voorstellingen. Al dat nieuwe werk beviel me zo dat verbeelding de norm werd, waar ik me ook mee bezighield.

In de jaren daarna in het theater dacht ik vaak na over wat ik hierna zou doen. Ik wist al dat ik niet in mijn oude vak wilde blijven. Maar wat dan?

Ideeën bleken er genoeg. Aarzelend koos ik er één: opnieuw proberen te tekenen, na een onderbreking van ruim dertig jaar. Ik hakte de knoop door — en was verbijsterd over hoeveel ik nog kon en hoe levend mijn gevoel voor dit werk was gebleven.

Toen ik deze onverwachte ontdekking van mijn vaardigheden analyseerde, kwam ik tot de conclusie dat we in het leven ongemerkt enorm veel kennis opdoen. Bewust of onbewust — alles wat we om ons heen zien: de natuur, haar kleuren, bijzondere vormen, de indrukken van steden, tentoonstellingen, musea, de mensen die we ontmoeten en nog veel meer — het ligt opgeslagen in ons geheugen, wachtend op een kans om zich in iets nieuws te tonen.

Ik ging naar ateliers, schreef me in voor lessen, probeerde verschillende schildertechnieken en materialen, maar bleef ontevreden. Gaandeweg begreep ik waarom: in mijn vak had ik een gedegen basis, hier niet.

Het toeval wilde dat mijn zoon me te hulp kwam met een idee. Hij besloot uitgeverij Glagoslav op te richten om vertaalde boeken van schrijvers uit Rusland, Oekraïne en Belarus uit te geven voor de Engelstalige wereld, later ook in het Nederlands — en ik besloot de omslagen te ontwerpen. Wat een bijzonder gevoel was het om het eerste boek met een omslag van mijn hand te zien — en, belangrijker nog, te zien dat mensen het mooi vonden.

Zonder een moment te twijfelen stortte ik me op grafisch ontwerp, en opnieuw moest ik iets nieuws onder de knie krijgen.

Zo ontdekte ik dat het internet boordevol nuttigs staat: educatieve films, masterclasses van beroemde kunstenaars, tekendocenten en talloze galerieën met bijzonder interessant werk van kunstenaars in allerlei technieken. Ik kon gewoon niet anders dan nieuwe vaardigheden leren en nieuwe interesses vinden.

Na het bekijken en verzamelen van een enorme hoeveelheid materiaal besloot ik de illustraties te maken voor ‘Oekraïense sprookjes’, in een techniek die ik langzaam maar zeker meester werd.

Omdat ik in mijn vak veel met stoffen had gewerkt, besefte ik: ik ben geen schilder — mijn voorkeur gaat uit naar decoratieve kunst, en dat spreekt uit de ideeën en lijnen van mijn tekeningen.

Elke levensfase heeft me veel geleerd, maar nu werd me het allerbelangrijkste duidelijk: alles in deze wereld hangt met elkaar samen, en de menselijke verbeelding is, zoals zoveel, afhankelijk van onze gemoedstoestand. En ons leven is volledig onderworpen aan allerlei gebeurtenissen van buitenaf — meestal negatieve — die onze stemming optillen of juist drukken.

Opnieuw zocht ik de oplossing in boeken.

Op de planken van mijn kleine boekenkast lag al een tijd literatuur over spiritualiteit en bezinning. Die boeken, samen met mijn steeds frequentere bezoeken aan het klooster van de Bescherming van de Moeder Gods in Bussy-en-Othe in Frankrijk, werden mijn bron van inspiratie. De diepe diensten daar, met de buitengewoon melodieuze, doordringende zang van de zusters, de prachtig beschilderde muren van de kerk, de geestelijke warmte van de nonnen en het licht dat uit hen lijkt te stromen — door hun stille aandacht, goedheid, warmte, zorg en soms hun gave om op het juiste moment het juiste te zeggen — gaven mijn ideeën en verbeelding een enorme impuls. De velden, weiden en bossen rond het klooster leken me te bezielen en vulden me met frisse gedachten en ideeën. Deze plek werd de krachtigste bron van creativiteit die ik ooit heb gekend.

Terug thuis vormde een heel ander soort boeken mijn volgende ideeënbron: de kleine bibliotheek van albums en boeken over decoratieve en toegepaste kunst en schilderkunst die ik had verzameld. Telkens wanneer ik erin bladerde, vond ik iets wat me eerder niet was opgevallen, en dat voedde mijn verbeelding eindeloos.

Deze nieuwe passie vulde de wereld om me heen met nieuwe kleurschakeringen — ik begon ze te zien; en met nieuwe klanken — ik ging ze beter horen en verbond ze met kleur en met vormen die ik eerder niet had opgemerkt. In het droge herfstblad en de verdorde takken zag ik opeens de tekeningen die de natuur zelf maakt, en later bracht ik ze over op de bladen van mijn werk. Soms staarde ik lang naar iets wat op het eerste gezicht onbeduidend leek, maar ik zag er schoonheid in — en als uit het niets kwam dan het idee voor een tekening die er alleen nog op wachtte gemaakt te worden.

Het besef dat we in een prachtige wereld leven en dat al het mooie schuilt in de eenvoudigste dingen — in rust en in de diepe, wijze stilte van de natuur — heeft me nooit verlaten. Misschien kan iemand die eenvoudige schoonheid niet vatten in kleur, muziek of tekeningen, maar zijn ziel wordt rijker als hij haar iets beter leert zien, horen en voelen. Je gedachten vullen zich met iets belangrijks, dieps en positiefs, en je krijgt het verlangen die vreugde met anderen te delen.

De gedachte die ik wil meegeven aan wie deze regels leest en mijn album bekijkt: niet alleen talent kan zich op verschillende manieren tonen, maar ook je geloof in jezelf, in wat je kunt. De eerste stappen in elke onderneming zet je altijd wat aarzelend, maar ze zijn altijd boeiend. Het begint met je eigen ontdekking, en met elke volgende stap zie je duidelijk resultaat. Heb je eenmaal besloten creatief te zijn — door te tekenen, te schilderen, te beeldhouwen of welke liefhebberij dan ook — houd dan van de werken die je maakt: je ziel zit erin, en ook de steun van de Schepper, die je door de stroom van ideeën leidde en je gedachten de juiste richting op stuurde.

Terwijl ik deze regels schrijf, heb ik er alle vertrouwen in dat u, lezer, in uw ziel nieuwe, grenzeloze mogelijkheden zult proberen te ontdekken, en talenten waarvan u het bestaan niet eens vermoedde.

Ik hoop dat de tekeningen in dit album sommigen van u aanzetten tot eigen creatieve ideeën. Maar voel bovenal het verlangen om goed te doen en creatief te zijn, en zo met uw ideeën onze wereld te verbeteren. De wereld heeft daar immers zo'n behoefte aan. En de vreugde die alle creativiteit brengt, en de gevoelens die ze geeft, maken onze ziel rijker, milder en meer in vrede met de wereld.

Ik wens u van ganser harte dit grote geluk toe!

Ivanna Hodak